Αν και η νηστεία δεν έχει ως πρωταρχικό στόχο την υγεία, αλλά γίνεται κυρίως για θρησκευτικούς λόγους, οι επιστήμονες επιμένουν και προάγουν τη διατροφή των ορθόδοξων χριστιανών ως ένα πολύ υγιεινό τρόπο διατροφής και επιπλέον την χαρακτηρίζουν ως ένα κομμάτι της Μεσογειακής διατροφής στις φάσεις που αυτή γίνεται μέσα στο χρόνο.

Όλο και περισσότερες επιστημονικές έρευνες αποδεικνύουν ότι <strong>η νηστεία αποτελεί μια πολύτιμη υγιεινή συνήθεια και ένα τρόπο διατροφής πολύτιμο για την ανθρώπινη υγεία.</strong> Η επιστημονική κοινότητα, τονίζει ότι τόσο ο τρόπος που γίνεται η νηστεία  αλλά και οι συγκεκριμένες χρονικές στιγμές που αυτή πραγματοποιείται, αποτελεί ένα ευεργετικό τρόπο διατροφής για το άτομο που προάγει τα σημαντικά στοιχεία της Μεσογειακής Διατροφής.

Επιπλέον έρευνες έχουν δείξει ότι άνθρωποι που ακολούθησαν μια διατροφή αυστηρής χριστιανικής νηστείας, είχαν <strong>καλύτερα επίπεδα χοληστερόλης και ‘κακής’ χοληστερόλης (τύπου LDL) μετά το πέρας της νηστείας.</strong> Ακόμη, το πηλίκο της καλής προς την κακή χοληστερίνη (HDL/LDL) έχει αποδειχτεί ότι είναι ανεβασμένο μετά την νηστεία και αυτό σαφώς έχει ευεργετικά αποτελέσματα για την καρδιά.

Η τυπική ορθόδοξη χριστιανική νηστεία βασίζεται κυρίως στα φρούτα, τα λαχανικά, τα δημητριακά, τα όσπρια, τα ελληνικά λαδερά, το ελαιόλαδο, τους ξηρούς καρπούς. Η ελληνική διατροφή που είθισται να ακολουθούμε κατά την περίοδο της Σαρακοστής που διανύουμε (όπως και στις άλλες περιόδους νηστείας) προβλέπει την αποχή από τα τρόφιμα ζωικής προέλευσης. Συγκεκριμένα, προβλέπεται η αποχή από την κατανάλωση κόκκινου κρέατος, πουλερικών, ψαριών, αβγών και γαλακτοκομικών προϊόντων.

Η μη κατανάλωση σημαντικών ομάδων τροφίμων για μεγάλο χρονικό διάστημα είναι πιθανό να προκαλέσει ανεπάρκεια σε ορισμένα θρεπτικά συστατικά, ιδιαιτέρως στα παιδιά, λόγω του αυξημένου ρυθμού ανάπτυξής τους.

Το διάστημα της νηστείας, εντούτοις, δεν είναι τόσο μεγάλο, ώστε να αντανακλά μια χρόνια διατροφική πρόσληψη, οπότε είναι μάλλον απίθανο να προκληθεί κάποια διατροφική ανεπάρκεια, ειδικά στην περίπτωση που το παιδί ακολουθήσει τη νηστεία μόνο για το διάστημα της Μεγάλης εβδομάδας, όπως συνήθως συμβαίνει τελικά. Ουσιαστικά είναι μια τυπική Μεσογειακή Διατροφή με περιοδική αποχή από το κρέας και γαλακτοκομικών προϊόντων.

<strong>Ποιες είναι όμως εκείνες οι τροφές οι οποίες μπορούν να αντικαταστήσουν την μεγάλη ομάδα τροφίμων που αποφεύγεται, ώστε να μην λείψει τίποτα από τον οργανισμό μας και το αποτέλεσμα να είναι όχι μόνο η καλύτερη ψυχική αλλά και σωματική υγεία;</strong>

Τα θρεπτικά συστατικά που πιθανόν να υπολείπονται από μια νηστίσιμη διατροφή είναι: οι πρωτείνες, ο σίδηρος, η βιταμίνη Β12, το ασβέστιο και η βιταμίνη D.

Μια πολύ καλή επιλογή με ευεργετική δράση και μεγάλη διατροφική αξία αποτελεί <strong>το ταχίνι</strong> (σησαμοπολτός). Είναι ιδανικό υποκατάστατο των ζωικών πρωτεϊνών, είναι πλούσιο σε βιταμίνες, μέταλλα και ιχνοστοιχεία όπως είναι το ασβέστιο, ο σίδηρος, η βιταμίνη Ε, το κάλιο, ο ψευδάργυρος κ.α.Καλές πηγές ασβεστίου εκτός από το ταχίνι, κατά την περίοδο της νηστείας είναι οι ξηροί καρποί (κυρίως τα αμύγδαλα), το μπρόκολο, το, ο χαλβάς, το γάλα σόγιας  κ.α.

<strong>Τα όσπρια, οι ξηροί καρποί, τα σκούρα πράσινα λαχανικά (μπρόκολο, σπανάκι), τα όστρακα, το σουσάμι</strong> και τα προϊόντα του (ταχίνι, κουλούρι, ταχινόπιτα, παστέλι) και ορισμένα εμπλουτισμένα με σίδηρο δημητριακά, αποτελούν σημαντικές πηγές σιδήρου. Αν μάλιστα η κατανάλωση αυτών των τροφίμων συνοδεύεται με την κατανάλωση τροφίμων πλούσιων σε βιταμίνη C (όπως είναι το λεμόνι, τα πορτοκάλια, οι πιπεριές και οι ντομάτες), τότε αυξάνει σημαντικά η απορρόφηση του σιδήρου.

Εδώ αξίζει να αναφερθεί ότι ο φυτικής προέλευσης σίδηρος απορροφάται στο ένα δέκατο σε σχέση με το ζωικό σίδηρο, γι’ αυτό και <strong>η νηστεία δεν πρέπει να είναι πολύ παρατεταμένη και πολύ αυστηρή σε άτομα που πάσχουν από αναιμίες ή έχουν ιδιαίτερες ανάγκες όπως είναι οι έγκυες, οι θηλάζουσες, οι έφηβες, τα παιδιά και οι αθλητές.</strong>

Τις ελλείψεις σε βιταμίνες του συμπλέγματος Β ( υπεύθυνες για την ομαλή λειτουργία του κεντρικού νευρικού συστήματος), μπορούμε να τις αποφύγουμε τρώγοντας <strong>ξηρούς καρπούς, χαλβά, ταχίνι και εμπλουτισμένα δημητριακά.</strong>

Σε ότι αφορά τη βιταμίνη Β12, αυτή απαντάται μόνο σε ορισμένα εμπλουτισμένα δημητριακά, γι’ αυτό και όσοι πάσχουν από μεγαλοβλαστική αναιμία, πρέπει να αποφεύγουν τη νηστεία από κρέας.

Τα όσπρια, οι ξηροί καρποί, τα όστρακα, ορισμένα θαλασσινά, το σουσάμι και τα προϊόντα του (ταχίνι, κουλούρι, ταχινόπιτα, παστέλι), η σόγια και τα προϊόντα της, και ορισμένα εμπλουτισμένα με ασβέστιο δημητριακά, αποτελούν σημαντικές πηγές ασβεστίου. Όσον αφορά τη βιταμίνη D, αυτή περιέχεται σε κάποια εμπλουτισμένα τρόφιμα. Ωστόσο, η βιταμίνη D συνθέτεται και από το δέρμα μας με την έκθεση στον ήλιο και επειδή ζούμε σε μια χώρα με αρκετή ηλιοφάνεια, ελλείψεις σε βιταμίνη D είναι σπάνιο να παρατηρηθούν.

Τέλος στην περίοδο της σαρακοστής δεν καταναλώνεται ψάρι, μειώνοντας έτσι την πρόσληψη των περίφημων ω-3 λιπαρών οξέων, που θεωρούνται απαραίτητα για την καλή λειτουργία του νευρικού συστήματος και της πνευματικής μας ανάπτυξης. Ωστόσο, τα θαλασσινά παρέχουν αυξημένες ποσότητες ω-3 και ω-6 λιπαρών οξέων βελτιώνοντας την καρδιακή και νευρική λειτουργία και το λιπιδαιμικό προφίλ του οργανισμού. Επίσης, αποτελούν πλούσια πηγή βιταμίνης Β12.

Συμπερασματικά, η ποικιλία των τροφών που μπορούν να καταναλωθούν στη νηστεία, οδηγεί σε επαρκή πρόσληψη θρεπτικών συστατικών. Παρ’ όλα αυτά, όσοι υποφέρουν από κάποιο νόσημα, οι έγκυες, οι θηλάζουσες, τα παιδιά και οι αθλητές, καλό είναι να συμβουλεύονται κάποιον ειδικό διαιτολόγο σχετικά με το αν θα πρέπει να νηστέψουν.