Η Έλενα Παναρίτη στο Reporter του 2011 αναλύει...

Η πατρίδα μας βρίσκεται σήμερα σε κρίσιμο σταυροδρόμι. Είμαστε αντιμέτωποι με μια δύσκολη πραγματικότητα, που τη συνθέτουν βαθιά ριζωμένες θεσμικές στρεβλώσεις και κοινωνικά προβλήματα συσσωρευμένα επί δεκαετίες.

&nbsp;

Για να λυθεί ο γόρδιος αυτός δεσμός, ένας δρόμος υπάρχει: να φέρουμε την ανάπτυξη στο κέντρο της προσοχής μας. Η αναπτυξιακή πρόκληση είναι η μεγαλύτερη απ’ όσες αντιμετωπίζουμε και η οποία, εφ’ όσον την απαντήσουμε με επιτυχία, μπορεί να μας βγάλει από την υφεσιακή ασφυξία και το αδιέξοδο, ενώ είναι και αυτή που τελικά θα κρίνει τη δημοσιονομική προσαρμογή και την κοινωνική συνοχή.

Για την Ελλάδα, σήμερα, βιώσιμη ανάπτυξη σημαίνει πρώτα απ’ όλα “ανάπτυξη μη επιδοτούμενη από το κράτος”, ανάπτυξη “ανεξάρτητη” από το κράτος. Στη χώρα μας τα τελευταία 35 χρόνια η επιχειρηματική δραστηριότητα έχει ταυτιστεί με την κρατική εύνοια και την επιδότηση. Με την πελατειακή σχέση της επιχείρησης με το κράτος. Για να επιτύχεις πρέπει να έχεις μαζί σου το κράτος, με κάθε τρόπο και κάθε μέσο: με προνομιακές και χαριστικές συμβάσεις, με “φωτογραφικές” ρυθμίσεις που θα σε βολεύουν, με ζεστό δημόσιο χρήμα που θα μπει στα ταμεία σου. Αυτό ήταν το μοντέλο που χρεοκόπησε και μας οδήγησε στο αδιέξοδο. Ένα μοντέλο με “γυάλινα πόδια”, αντιπαραγωγικό, εχθρικό προς την υγιή επιχειρηματικότητα, ξένο με την καινοτομία, βασισμένο στην κατανάλωση και τον υπερδανεισμό. Κι αυτό πρέπει να το αλλάξουμε, για να απελευθερώσουμε την επιχειρηματικότητα και να της δώσουμε το έδαφος ώστε να συμβάλει σε μια νέα, δυναμική αναπτυξιακή πορεία.

Αναγκαίος όρος για να τροφοδοτήσουμε μια τέτοια “ανεξάρτητη από το κράτος” ανάπτυξη, είναι η ενσωμάτωση της “άτυπης Οικονομίας” στην επίσημη. Αν το επιτύχουμε, θα μπορέσουμε να απελευθερώσουμε τεράστιους οικονομικούς και ανθρώπινους πόρους, ικανούς να βάλουν ξανά σε κίνηση την παραγωγική μηχανή της χώρας. Διότι η “άτυπη Οικονομία” δεν είναι μόνο η “μαύρη Οικονομία”, το χρήμα που παράγεται παράνομα και διακινείται υπόγεια. Είναι όλο εκείνο το χρήμα που ξοδεύεται χωρίς να φαίνεται, σε μη παραγωγικές ανάγκες κάθε επιχειρηματία. Σε διευθετήσεις κάθε μορφής και είδους, σε άτυπες συμφωνίες, σε… γρηγορόσημα, αμοιβές “συμβούλων” και ειδικών που διαφημίζουν ότι «έχουν άκρες και κονέ» και αναλαμβάνουν να τον “ξεμπλέξουν” από εμπλοκές με το κράτος και τους μηχανισμούς του. Το 21% του ετήσιου εισοδήματος του Έλληνα χάνεται στα διαδικαστικά κόστη που πρέπει να κάνει κάποιος για να αδειοδοτηθεί και να λειτουργήσει μια επιχείρηση. Γι’ αυτό καταλήξαμε να βρισκόμαστε στη θέση 109 στον δείκτη που αποτυπώνει το γενικό φιλικό για την επιχειρηματικότητα κλίμα – ενώ η Χιλή είναι στη θέση 43. Γι’ αυτό είμαστε 149οί ανάμεσα σε 183 χώρες στην ευκολία να ξεκινήσει μια επιχείρηση και 153οί στην κατοχύρωση ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων.

Τι φταίει για όλα αυτά; Το ξέρουμε όλοι καλά: η ιστορική παθογένεια της ελληνικής δημόσιας διοίκησης: η δαιδαλώδης, αναχρονιστική, δυσκίνητη και κάποτε διεφθαρμένη κρατική γραφειοκρατία. Η απίστευτη πολυνομία. Οι υπηρεσίες που αλληλοεπικαλύπτονται και αλληλοσυγκρούονται. Οι ασαφείς κανόνες. Οι χρονοβόρες διαδικασίες. Οι αρμοδιότητες που ανήκουν “κι εδώ κι εκεί”, σε όλους και σε κανέναν, με μοναδικό αποτέλεσμα να μη βρίσκει άκρη όποιος προσπαθεί έντιμα να αναπτύξει μια υγιή επιχειρηματική δράση. Και βεβαίως τα τεράστια θεσμικά κενά στην εποπτεία και τον έλεγχο, οι “μαύρες τρύπες” στο νομικό πλαίσιο που καθορίζει τον ρυθμιστικό και εποπτικό ρόλο του κράτους στην Οικονομία: έτσι αφήνουμε τα περιθώρια για να ξεσπούν σκάνδαλα, όπως αυτά που ταλαιπώρησαν τον τόπο στην προηγούμενη εξαετία, να χάνεται κρατικό χρήμα ή δημόσια περιουσία, να εξανεμίζονται παραγωγικοί πόροι και τελικά να καλείται ο πολίτης να πληρώσει τον λογαριασμό.

Συμπέρασμα. Η ριζική μεταρρύθμιση του κράτους και της λειτουργίας του είναι η λεωφόρος που θα μας οδηγήσει στην ανάπτυξη – και μάλιστα με μηδενικό δημοσιονομικό κόστος. Μια μεταρρύθμιση σαρωτική, που θα γκρεμίσει όλα τα ταμπού, όλες τις αγκυλώσεις, όλα τα νοσηρά φαινόμενα που μας κρατούν καθηλωμένους στο ναδίρ της ανταγωνιστικότητας.