Είναι γεγονός πως παρά τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης, του επιπέδου υγείας των ανθρώπων και την ύπαρξη πολυάριθμων επιστημονικών επιτευγμάτων στον τομέα του προγεννητικού ελέγχου, ένα πολύ μεγάλο ποσοστό νεογνών στη χώρα μας αποχωρίζονται τη μητέρα τους και νοσηλεύονται σε Μονάδες Φροντίδας Νεογνών (ΜΦΝ) ή Μονάδες Εντατικής Νοσηλείας Νεογνών (ΜΕΝΝ), σε δημόσιες ή ιδιωτικές κλινικές. Μητέρες με δίδυμα, πρόωρα, λιποβαρή μωρά ή με μωρά που εμφανίζουν διάφορα προβλήματα υγείας, για αρκετές μέρες δεν έχουν τη δυνατότητα να αγκαλιάσουν, να γνωρίσουν, να φροντίσουν και να θηλάσουν τα παιδιά που έφεραν στον κόσμο. Ο αποχωρισμός μητέρας-βρέφους είναι επώδυνος και ανάλογα την περίπτωση, μπορεί να αποβεί εξαιρετικά τραυματικός ή/και επικίνδυνος για τo βρέφος και τη μητέρα. Συνήθης πρακτική αποτελούν η ελλιπής επαφή μητέρας-βρέφους και η σίτιση των βρεφών στις Μονάδες με μπιμπερό πριν μάθουν να θηλάζουν, εμποδίζοντας με τον τρόπο αυτό ανυπέρβλητα τις μητέρες που επιθυμούν, είναι ικανές και επιβάλλεται να θηλάσουν τα τέκνα τους.

Σύμφωνα, όμως, με πολυάριθμα επιστημονικά δεδομένα υπάρχουν πρακτικές, οι οποίες αποδεδειγμένα βελτιώνουν τις συνθήκες φιλοξενίας των νεογνών στις Μονάδες, συμβάλλουν σημαντικά στη βελτίωση της κατάστασης της υγείας τους, αυξάνουν τις πιθανότητες των βρεφών αυτών να θηλάσουν, βοηθούν τους γονείς να αντιμετωπίσουν και να ξεπεράσουν τα δυσάρεστα συναισθήματα του αποχωρισμού από τα μωρά τους και πλέον έχουν υιοθετηθεί από τις αντίστοιχες κλινικές σε πολλές χώρες του εξωτερικού.
Μελέτες δείχνουν, για παράδειγμα, ότι η μυρωδιά και η φωνή της μητέρας, την οποία το μωρό γνωρίζει ήδη μέσα από την κοιλιά της, η αίσθηση του δέρματός της και η αγκαλιά της μπορούν να σταθεροποιήσουν την κατάσταση υγείας ενός πρόωρου βρέφους πολύ γρηγορότερα από τα διάφορα τεχνολογικά μέσα. Η μέθοδος φροντίδας δέρμα με δέρμα (μέθοδος Καγκουρώ, Kangaroo care) κερδίζει συνεχώς έδαφος, καθώς τα στοιχεία δείχνουν ότι τα οφέλη του μωρού που νοσηλεύεται από την επαφή δέρμα με δέρμα με τους γονείς του είναι αναρίθμητα. Βελτιώνεται ο καρδιακός ρυθμός του βρέφους, σταθεροποιείται η αναπνευστική λειτουργία, ρυθμίζονται καλύτερα η θερμοκρασία σώματος και τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα, μειώνονται τα επίπεδα των ορμονών στρες στον οργανισμό του βρέφους απλά και μόνο από την επαφή του με το δέρμα του στήθους της μητέρας του. Οφέλη έχουν -εκτός από τα μωρά- και οι γονείς από την επαφή αυτή. Δυστυχώς, όμως, σε πολλά νοσοκομεία στη χώρα μας δεν προωθείται η συχνή και πολύωρη επαφή των πρόωρων βρεφών και γενικά των βρεφών που νοσηλεύονται σε Μονάδες, με τη μητέρα ή/και τον πατέρα τους, παρόλο που τα επιστημονικά δεδομένα συνηγορούν προς αυτήν την κατεύθυνση.

Εκτός από τη σημαντικότατη παρουσία της μητέρας και τη στενή επαφή μαζί της, υπάρχει και κάτι ακόμα υψίστης σημασίας, το οποίο μπορεί να προσφέρει η μητέρα στο ευαίσθητο (πρόωρο, λιποβαρές, άρρωστο) μωρό της, που νοσηλεύεται: Το γάλα της. Είναι πλέον επιστημονικά αποδεδειγμένο, ότι για παράδειγμα το γάλα μιας μητέρας που γέννησε πρόωρα διαφέρει σε σύσταση από το γάλα μιας άλλης μητέρας που γέννησε ένα υγιές, τελειόμηνο μωρό. Περιέχει πολλά θρεπτικά συστατικά απολύτως απαραίτητα για την υγεία, την ανάπτυξη ακόμη και την επιβίωση του νεογέννητου μωρού της. Ακόμη και τα ειδικά σχεδιασμένα τροποποιημένα αγελαδινά γάλατα σε σκόνη για πρόωρα βρέφη αυξάνουν τον κίνδυνο βλαβών στο ευαίσθητο και ανώριμο γαστρεντερικό σύστημα και κάνουν πιο πιθανή την εμφάνιση λοιμώξεων και σοβαρών παθήσεων, όπως για παράδειγμα η νεκρωτική εντεροκολίτιδα.

Επίσης, πολύ σημαντικό είναι το γεγονός ότι μέσω του μητρικού γάλακτος, μειώνονται τα ποσοστά νοσηρότητας και θνησιμότητας των βρεφών (ειδικά των πρόωρων, των οποίων το ανοσοποιητικό σύστημα είναι ακόμη πιο ανώριμο), καθώς μέσω του μητρικού γάλακτος το μωρό λαμβάνει έτοιμα αντισώματα και λεμφοκύτταρα, καθώς και έναν μεγάλο αριθμό αντιμικροβιακών παραγόντων όπως η λυσοζύμη, η λακτοφερρίνη, οι κυτοκίνες, οι ιντερφερόνες κ.ά. Όταν μάλιστα πρόκειται για βρέφη τα οποία φιλοξενούνται σε νοσοκομειακές μονάδες και εκτίθενται σε ανθεκτικά νοσοκομειακά μικρόβια, συνειδητοποιεί κανείς -ακόμη και χωρίς να μελετήσει τις πολυάριθμες δημοσιεύσεις- ότι ο θηλασμός και η σίτιση με μητρικό γάλα είναι υψίστης σημασίας για την επιβίωση του νεογνού.

Παρά τα σύγχρονα επιστημονικά δεδομένα, όμως, η πραγματικότητα σε πολλές Μονάδες Νεογνών στη χώρα μας είναι δυσάρεστα διαφορετική. Οι γονείς αποτρέπονται από το να έρθουν σε επαφή με τα μωρά τους, με εξαίρεση λίγες φορές την ημέρα, συγκεκριμένες ώρες και για πολύ μικρό χρονικό διάστημα, φορώντας ειδική ενδυμασία, ακόμη κι αν τα μωρά φιλοξενούνται προληπτικά και όχι λόγω κάποιας παθολογικής κατάστασης.

Από την άλλη, όταν η μητέρα δε νοσηλεύεται στο ίδιο κτίριο ή έχει πάρει εξιτήριο μετά τον τοκετό, θα πρέπει να πηγαινοέρχεται από όπου βρίσκεται, για να επισκεφθεί το μωρό της. Ειδικά σε περιπτώσεις όπου η οικογένεια κατοικεί σε άλλη περιοχή/πόλη/χωριό από εκεί όπου βρίσκεται η Μονάδα, οι γονείς αναγκάζονται να βρίσκονται όλη την μέρα στο δρόμο, να ταξιδεύουν ή να πληρώνουν υπέρογκα ποσά για τη φιλοξενία τους σε ξενοδοχεία, τα οποία βρίσκονται σχετικά πιο κοντά στη Μονάδα, προκειμένου να περάσουν λίγα λεπτά με το μωρό τους.

Επιπρόσθετα από το περιορισμένο επισκεπτήριο στις Μονάδες Νεογνών, οι μητέρες συχνά δεν επιτρέπεται να έρθουν σε επαφή δέρμα με δέρμα με τα μωρά τους και ως εκ τούτου δεν τους δίνεται η δυνατότητα να θηλάσουν. Τα μωρά στις περισσότερες Μονάδες Νεογνών της χώρας μας στερούνται τα πολυάριθμα οφέλη του θηλασμού, της επαφής με το δέρμα του στήθους της μητέρας τους και της αγκαλιάς της. Και σε όσες Μονάδες επιτρέπεται ο θηλασμός, τις περισσότερες φορές υπάρχει χρονικός περιορισμός και διακόπτεται, είτε το μωρό έχει ολοκληρώσει το γεύμα του και κοιμάται στην αγκαλιά της μητέρας του, είτε θηλάζει ακόμη.

Ένα από τα μεγαλύτερα και σημαντικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα μωρά που νοσηλεύονται στην πλειοψηφία των Μονάδων Νεογνών της Ελλάδας, είναι ότι στερούνται το μητρικό γάλα, ακόμα κι αν η μητέρα επιθυμεί να το αντλήσει και να το προσφέρει στο μωρό/στα μωρά της. Οι νέες μητέρες λαμβάνουν ελλιπή ή καμία υποστήριξη και ενημέρωση σχετικά με το θέμα της άντλησης μητρικού γάλακτος και τα οφέλη της σίτισης του μωρού τους με αυτό. Ακόμη, όμως, κι αν είναι ενημερωμένες και αποφασισμένες να αντλήσουν και να προσφέρουν στο μωρό τους το γάλα τους, έρχονται αντιμέτωπες με μια πληθώρα εμποδίων, τα οποία δύσκολα μπορούν να ξεπεράσουν.

Σημειωτέον, πολλές οικογένειες δεν διαθέτουν τα χρήματα για να προμηθευτούν τον απαραίτητο εξοπλισμό (ενοικίαση αντλίας νοσοκομειακού τύπου, αγορά εξαρτημάτων άντλησης και περιεκτών φύλαξης μητρικού γάλακτος, αποστειρωτών κ.ά.). Παρόλ' αυτά, αν το προσωπικό της Μονάδας, τους ενημέρωνε για τα οφέλη του μητρικού γάλακτος σε αντιδιαστολή με το οικονομικό κόστος του τροποποιημένου αγελαδινού γάλακτος σε σκόνη για βρέφη, το οποίο θα αναγκάζονται να αγοράζουν μετά την έξοδό τους από την κλινική, ίσως να αναθεωρούσαν τις απόψεις τους. Η δε ενημέρωση των γονέων σχετικά με τις συνέπειες στην υγεία του μωρού από τη σίτιση με τροποποιημένο αγελαδινό γάλα συνήθως παραλείπεται εντελώς, ενώ θα έπρεπε να προηγείται της έγκυρης συναίνεσής τους και της επακόλουθης ιατρικής πράξης σίτισης.

Ακόμη, όμως, και στις περιπτώσεις που η μητέρα καταφέρνει να προμηθευτεί τον απαραίτητο εξοπλισμό άντλησης, στις περισσότερες Μονάδες Νεογνών δεν υπάρχει διαθέσιμος κάποιος κατάλληλος χώρος, ώστε να μπορέσει να αντλήσει το γάλα της. Πολλές μητέρες αναγκάζονται να αντλούν στους διαδρόμους των κλινικών, στο αυτοκίνητο, στον προθάλαμο της Μονάδας ή όπου καταφέρουν να καθίσουν. Το γεγονός αυτό, οδηγεί την πλειοψηφία των γυναικών στο να απογαλακτίσουν πρόωρα ή στην καλύτερη περίπτωση, να αντιμετωπίζουν πολλά προβλήματα στην παραγωγή τους. Αυτό γιατί -λόγω των συνθηκών- δεν προλαβαίνουν ή δεν καταφέρνουν να αντλήσουν γάλα, όσο συχνά ή για όσο χρόνο χρειάζεται, προκειμένου να εγκαταστήσουν και να εδραιώσουν επαρκή γαλουχία. Δεδομένου ότι για την έναρξη και τη διατήρηση της γαλουχίας, όταν το μωρό δεν θηλάζει, απαιτούνται ανά εικοσιτετράωρο τουλάχιστον 8-10 αντλήσεις των 10-15 λεπτών ανά μαστό, γίνεται αντιληπτό ότι οι μητέρες των νεογνών που νοσηλεύονται σε Μονάδες, πρέπει να καταβάλλουν υπεράνθρωπες προσπάθειες, προκειμένου να προσφέρουν στα μωρά τους το γάλα τους, υπό τις υπάρχουσες συνθήκες.

Σε πολλές περιπτώσεις μάλιστα, επειδή δεν υπάρχει η απαραίτητη υποδομή για τη συντήρηση και τη φύλαξη του γάλακτος, δίνεται η οδηγία στις μητέρες να προμηθεύουν το προσωπικό της Μονάδας -και συνεπώς το μωρό τους- μόνο με φρεσκοαντλημένο γάλα, ενώ ταυτόχρονα δεν επιτρέπουν τη σίτιση με γάλα το οποίο η μητέρα έχει αντλήσει με την ησυχία της στο σπίτι ή σε κάποιον άλλο ήρεμο χώρο.

Σε αντίθεση με τη συνήθη πρακτική που συναντούμε στις Μονάδες Φροντίδας Νεογνών (ΜΦΝ) και Μονάδες Εντατικής Νοσηλείας Νεογνών (ΜΕΝΝ), στην ελληνική νομοθεσία προβλέπονται πλήθος μέτρων για την υποστήριξη του Μητρικού Θηλασμού στις Μονάδες Νεογνών.

<em>Η ομάδα <a title="Facebook - Θήλαστρο και Θηλασμός" href="https://www.facebook.com/groups/thilastro" target="_blank"><span class="fsl"><span class="text_exposed_show">"Θήλαστρο &amp; Θηλασμός" </span></span></a><span class="fsl"><span class="text_exposed_show">με στόχο την θεσμοθέτηση και εφαρμογή </span></span><span class="fsl"><span class="text_exposed_show">ενιαίας πρακτικής σε όλες τις Μονάδες Νεογνών τις χώρας, δημόσιες και ιδιωτικές, σχετικά με την υποστήριξη του Μητρικού Θηλασμού στις Μονάδες Νεογνών πραγματοποιεί μέχρι τις 15 Απριλίου συλλογή υπογραφών προκειμένου να αποστείλει το σχετικό Αίτημα στους αρμόδιους φορείς.
</span></span></em>

<em>Περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να βρείτε <a title="Περισσότερες πληροφορίες" href="https://www.facebook.com/events/1375218169471405/" target="_blank">εδώ</a></em>

<a title="Facebook - Θήλαστρο και Θηλασμός" href="https://www.facebook.com/groups/thilastro" target="_blank"><span class="fsl"><span class="text_exposed_show"> </span></span></a>